Test odbył się w dniach 19–22 kwietnia 2009, wzięły w nim udział 35384 osoby. Spośród nich 5382 osoby wypełniły następnie ankietę, w której pytaliśmy m.in. o płeć uczestników, ich wiek, miejsce zamieszkania, wykształcenie i aktywność zawodową. Na podstawie testu i ankiety opracowaliśmy analizę wyników.

Uczestnicy NTJP w zależności od osiągniętych wyników

W teście można było otrzymać maksimum 40 punktów. Średni wynik wyniósł 23 punkty, tj. 58%. Niemal tyle samo osób osiągnęło wynik poniżej średniej, co powyżej średniej. Rozkład uczestników w zależności od osiągniętych wyników wygląda następująco:

-    Poniżej 20% punktów otrzymało mniej niż 1% uczestników.
-    Od 20% do 39% punktów otrzymało 6% uczestników.
-    Od 40% do 59% punktów otrzymało 45% uczestników.
-    Od 60% do 79% punktów otrzymało 47% uczestników.
-    Co najmniej 80% punktów otrzymało 2% uczestników.

Kto wypełnił ankiety?

Spośród 35384 uczestników testu ankietę wypełniły 5382 osoby. Wśród nich trzy razy więcej osób osiągnęło w teście wynik powyżej średniej niż poniżej średniej. Rozkład ten różni się wyraźnie od proporcji wśród wszystkich uczestników testu, którzy wyniki poniżej średniej i powyżej średniej otrzymywali niemal równie często. Warto pamiętać o tej różnicy, interpretując poniższe dane, uzyskane na podstawie ankiet. Odnoszą się one, jak widać, głównie do bardziej kompetentnych językowo uczestników testu.

Uczestnicy NTJP w zależności od płci

Ankietę wypełniło 3769 kobiet i 1613 mężczyzn. Wynik wyższy od średniej uzyskało 74% kobiet i 73% mężczyzn. Nie wiadomo, czy mężczyźni byli mniej zainteresowani testem, czy też mniej chętnie wypełniali ankiety. Ci jednak, którzy wypełnili test, osiągali, jak widać, wyniki nie gorsze od kobiet.
 

Uczestnicy NTJP w zależności od wieku

Prawie 45% uczestników ankiety ma nie mniej niż 15 i nie więcej niż 25 lat. Aż 75% uczestników ankiety ma nie mniej niż 15 i nie więcej niż 35 lat. A zatem większość uczestników ankiety to ludzie młodzi i bardzo młodzi. O ile jednak wśród najmłodszych – tych, którzy nie ukończyli jeszcze 15 lat – jest prawie tyle samo wyników powyżej, co poniżej średniej, to starsi od prawie dwóch do prawie czterech razy częściej osiągali wynik powyżej średniej niż poniżej średniej. Stosunek wyników powyżej średniej do wyników poniżej średniej jest najwyższy wśród osób mających od 26 do 45 lat.
 

Uczestnicy NTJP w zależności od miejsca zamieszkania

Prawie 49% uczestników ankiety mieszka w miastach liczących powyżej 200 tys. mieszkańców, mimo że ludność tych miast stanowi niewiele ponad 20% ludności kraju. Tylko 13% uczestników ankiety mieszka na wsi. Co więcej, stosunek osób, które w ankiecie osiągnęły wynik powyżej średniej, do tych, które osiągnęły wynik poniżej od średniej, jest najwyższy w dużych miastach. Ankieta potwierdza, że w małych i średnich miejscowościach Internet jest mniej popularny (być może czasem po prostu niedostępny), ponadto zaś sugeruje, że w dużych miastach najwyższy jest stosunek osób mówiących standardową polszczyzną, skodyfikowaną w słownikach, do osób, które tej odmiany języka polskiego nie opanowały w stopniu dostatecznym.
 

Uczestnicy NTJP w zależności od wykształcenia

Prawie 45% uczestników ankiety ma wykształcenie wyższe, mimo że – jak podaje rocznik statystyczny – wśród osób mających 13 lub więcej lat odsetek osób z wyższym wykształceniem wynosi tylko 15%. Co więcej, wśród osób z wyższym wykształceniem najwyższy jest stosunek tych, którzy osiągnęli wynik powyżej średniej, do tych, którzy osiągnęli wynik niższy niż średnia. Respondenci z wykształceniem podstawowym niewiele częściej osiągali wynik powyżej średniej niż poniżej średniej, a respondenci z wykształceniem zasadniczym zawodowym wyniki powyżej średniej otrzymywali nawet rzadziej niż poniżej średniej. Wniosek jest oczywisty: im wyższe wykształcenie, tym wyższa kompetencja językowa. Mniej oczywiste jest jednak, co jest przyczyną czego: czy lepsza znajomość polszczyzny ułatwia zdobycie wyższego wykształcenia, czy też wyższe studia pomagają opanować lepiej polszczyznę. A może jedno i drugie.

 Uczestnicy NTJP w zależności od aktywności zawodowej

Prawie 87% uczestników ankiety to studenci lub osoby czynne zawodowo. W tych grupach największa jest też przewaga wyników powyżej średniej nad wynikami poniżej średniej. Jak widać, studiowanie i praca zawodowa pozytywnie korelują z ponadprzeciętną kompetencją językową. Studiowanie sprzyja też korzystaniu z Internetu, skoro liczba studentów, którzy wypełnili ankietę, jest znacznie wyższa, niż wskazywałby ich odsetek w ludności kraju.

 „Jutro wujostwo przyjdą do nas w odwiedziny”

Jedno z zadań testowych polegało na uzupełnieniu następującego zdania formą wyrazu wymienionego w nawiasie:

Jutro wujostwo _____________ do nas w odwiedziny. (przyjść)

Zadanie okazało się trudne: poprawnie rozwiązało je 17% uczestników ankiety i tylko 10% uczestników testu. Poprawna odpowiedź brzmi przyjdą, rzeczownik wujostwo odmienia się bowiem tak jak państwo w znaczeniu osobowym: „Jutro państwo przyjdą do nas w odwiedziny. I nasi wujostwo przyjdą też”.

Rozkład odpowiedzi okazał się w dużej mierze zależny od wykształcenia uczestników testu: aż 64% uczestników ankiety, którzy odpowiedzieli poprawnie na to pytanie, ma wykształcenie wyższe.

„Pociąg zbliżał się ku Wrocławiowi”

Inne zadanie polegało na uzupełnieniu zdania:

Pociąg zbliżał się ku _____________. (Wrocław)

I to zadanie okazało się dość trudne: poprawnie odpowiedziało na nie 33% uczestników ankiety i tylko 26% uczestników NTJP. Tymczasem rozwiązanie jest łatwe: skoro Wrocławia (a nie Wrocława), to i Wrocławiowi (a nie Wrocławowi).

Rozkład odpowiedzi i w tym wypadku wypadł na korzyść osób z wykształceniem wyższym: aż 48% poprawnych odpowiedzi pochodzi od uczestników testu, którzy mają wykształcenie wyższe.

„Podejdź do okna i otwórz je”

Jeszcze inne zadanie polegało na uzupełnieniu zdania:

Podejdź do okna i otwórz _____________. (ono)

Należało je oczywiście uzupełnić formą je, a nie go. Zadanie okazało się łatwe: poprawnie rozwiązało je 90% uczestników ankiety i 88% uczestników testu. Wyniki, jak poprzednio, są najlepsze wśród osób z wykształceniem wyższym.

Różne zadania NTJP pokazują więc, że wykształcenie wyższe – niekoniecznie polonistyczne – pozytywnie koreluje z kompetencją językową.